การจัดสวนถาด

 เครื่องมือและอุปกรณ์

            

1. พลั่วเล็กๆ สำหรับปลูกต้นไม้ อาจดัดแปลงจากช้อนก็ได้

2. กรรไกรตัดกิ่งไม้ มีหลายขนาดตามความเหมาะสม

3. กรรไกรตัดแต่งก้านดอกไม้และใบไม้

4. กรรไกรตัดกระดาษ หรือแผ่นพลาสติก

5. มีดคมๆ หรือคัตเตอร์ ใช้ตัดแต่งต้นไม้

6. คีมตัดลวด หรือคีมปากจิ้งจก

7. ปากคีมสำหรับหยิบจับวัสดุตกแต่ง หรือต้นไม้เล็กๆ

8. ลวดขนาดต่างๆสำหรับดามต้นไม้ (ควรเป็นลวดที่หุ้มพลาสติก)

9. เทปพันก้าวดอกไม้ ( floral tape ) สีเขียวหรือน้ำตาล

10. แผ่นพลาสติกสีดำสำหรับบุรองภาชนะ(ใช้ถุงที่ค่อนข้างหนา)

11. เลื่อยมือเล็กๆ สำหรับเลื่อยตัดแต่งกิ่งไม้ ขอนไม้ ภาชนะสาน

12. ขวดฉีดน้ำ ไว้ฉีดล้างภาชนะและต้นไม้ให้สะอาด ใช้รดน้ำ

13. ของตกแต่ง เช่น รูปปั้น ตุ๊กตาเซรามิค

14. กาวใส กาวลาเท็กซ์ หรือ กาวแท่ง(ซึ่งต้องใช้กับปืนยิงกาว)

15. เครื่องปั๊มน้ำขนาดเล็ก สำหรับสวนที่มี น้ำพุ น้ำตก

16. แป้นหมุน สะดวกในการสำรวจมุมมองเวลาจัด ผ่อนแรงการยก

17. ภาชนะสำหรับจัด

     ภาชนะ ที่จะนำมาจัดมีให้เลือกมากมาย แต่ควรดูให้เหมาะกับชนิดของสวนถาด เช่น การจัดแบบแจกันดอกไม้ เลือกใช้ได้แทบทุกทรง ไม่ว่าจะทรงกลม ทรงยาว รางข้าวหมู กระเช้าสวน แจกันทรงต่างๆหากเป็นการจัดแบบทิวทัศน์ ก็ควรหากระถางหรือถาดแบบกว้างๆ เพื่อจัดเรื่องราวได้เด่นชัดขึ้น อาจเลือกแบบมีหูหิ้วเป็นกระเช้าก็ได้ เพื่อง่ายต่อการเคลื่อนย้ายภาชนะสำหรับจัดมีหลาบประเภทดังที่กล่าว และมีหลายขนาด ไม่ควรเลือกใหญ่มากจนยกย้ายลำบากหลังจากใส่ดินและปลูกต้นไม้แล้ว ที่จริงสวนถาดไม่มีขนาดจำกัด แต่ควรกำหนดสถานที่จัดวางไวแล้วลงมือจัดภาชนะที่จะนำมาจัดอาจไม่ต้องเสียเงินซื้อทุกชิ้น อาจดัดแปลงมาจากกระเช้าของขวัญเก่าๆ   โดยพ่นสีที่ชอบเสียใหม่ หรือทายาชักเงาให้ดูใหม่ และกันน้ำได้ กระถางซีเมนต์หรือหินขัดบางใบอาจมีผิวสัมผัสที่ไม่ชอบ ลองโบกปูนที่ผสมสีแล้วลงไปใหม่ หรือทาสีเป็นธรรมชาติทับ ฉาบผิวให้ดูหยาบๆ ไม่ต้องขัดหรือไล้จนเนียน อาจดูคล้ายภาชนะที่สกัดจากหินทราย อย่าผสมสีจนสดเกินไป เพราะจะแข่งกับสีสดของดอกไม้ใบไม้ การดัดแปลงภาชนะ อาจเพ้นท์ลวดลายต่างๆ   ลงไปให้สดใสแต่ควรเลือกกลุ่มพันธุ์ไม้ให้เหมาะมีสีไม่ขัดกัน ควรมีสีกลมกลืนกับภาชนะนอกจากนี้อาจยังคัดเลือกภาชนะเก่าๆ ที่จะทิ้งแล้วมาใช้เป็นการรีไซเคิลได้ เช่น กาน้ำ ถังสังกะสี อ่าง โลหะ หรือกะละมังพลาสติก อ่างล้างชาม เตาอั้งโล่เก่า ขวดน้ำอัดลมขนาดใหญ่หรือภาชนะพลาสติกอื่นๆพวกพลาสติกอาจนำมาตัดแต่งให้มีปากใหญ่เพียงพอสำหรับปลูกต้นไม้ เช่น ตัดขวดทางด้านข้างออก แล้วหาสิ่งอื่นๆมาทำฐานรับให้ขวดตั้งได้ นอกจากพ่นสีใหม่ อาจหาเชือกปอเถาวัลย์มาพันหรือติดกาว ทำให้ดูเป็นธรรมชาติมากยิ่งขึ้นบางทีภาชนะเหลือใช้พวกนี้อาจไม่ต้องตกแต่งเพิ่ม ปล่อยให้มีขอบผุพัง ผิวเป็นสนิมจับก็สวยไปอีกแบบ เพราะจะขัดกับความสดชื่นของต้นไม้ภาชนะบางใบอาจเจาะรูระบายน้ำได้ด้วยตัวเองตามความต้องการ ยกเว้นพวกแก้วและเซรามิก คงต้องดูแลอย่างละเอียดละออแทน พวกไม่มีรูระบายอาจลองด้วยเกล็ดถ่านชิ้นเล็กๆ   แต่ก็ระมัดระวังการใช้น้ำด้วย ใช้การฉีดสเปรย์น้ำ และอย่าวางสวนถาดนี้ไว้ที่ๆ มีแสงน้อยเกินไป น้ำจะระเหยได้ช้า

 แนวคิดการจัดสวนถาด

                 ความงามของสวนที่ธรรมชาติสร้างขึ้น หมายถึง ความงามของทิวทัศน์ตามธรรมชาติ เช่น ทิวทัศน์ของน้ำตกธรรมชาติ  ทิวทัศน์ของหุบเขาลำห้วยลึก ทิวทัศน์ของชายหาด ทิวทัศน์ของเกาะกลางทะเล ฯลฯ และยังหมายถึง ลักษณะ ความงามของการจัดองค์ประกอบสวนอีกด้วย เช่น ลักษณะของน้ำตกธารน้ำไหล กลุ่มพืชพรรณที่งอกงาม  ริมธารน้ำ ฯลฯ ลักษณะความงามของธรรมชาติ  นักจัดสวนต้องสังเกตและพิจารณาเพื่อต้องการลอกเลียนแบบการจัดสวนของ ธรรมชาติที่ใช้ในการจัดสวนถาด ภาพ ความงามของสวนที่ธรรมชาติสร้างขึ้น

                       

ภาพจากกิจกรรมแข่งทักษะมัธยมศึกษานครรีธรรมราช

              ความงามด้านสรีรศาสตร์ของพืชพรรณ และวัสดุอุปกรณ์การจัดสวนถาดจะถูกนำไป ใช้ในการจัดสวนถาด ผู้จัดสวนถาดต้องศึกษาค้นหาความงามด้านสรีรศาสตร์ของพืชพรรณ และวัสดุอุปกรณ์ ความงามด้านสรีรศาสตร์ของพืชพรรณ (physiology  of  plants) ที่นำมาใช้ในการจัดสวนถาด ได้แก่ความงามด้านรูปทรง สี  และผิว นักจัดสวนถาดศึกษาค้นหาความงามของด้านสรีรศาสตร์ของพืชจากนั้น จึงนำเอาความงามมาใช้จัดสวนถาด  วิธีการนำมาใช้ได้แก่  การจัดวาง พืชพรรณให้เห็นส่วนที่สวยงาม ความงามด้านรูปทรงของพืชพรรณ ได้แก่  ความคดโค้งของลำต้น ความอ่อนช้อยของกิ่งก้านและใบ รูปทรงแปลกและสะดุดตา รูปทรงกะทัดรัดเป็นต้นความงามด้านผิวของพืชพรรณ ได้แก่ ผิวของลำต้นกิ่งก้านและใบ ลักษณะผิวแบ่งออกเป็นผิวละเอียด ผิงปานกลางและผิวหยาบ การเลือก พืชพรรณจะเลือกเฉพาะผิวละเอียดหรือผิวปานกลางจะไม่ใช้ผิวหยาบ เพราะใบใหญ่เกินไป ไม่เหมาะที่จะใช้จัดสวนถาด

                   

ความงามด้านสรีรศาสตร์ของวัสดุอุปกรณ์  (physiology   of  materials)

         ความงามด้านรูปทรงของวัสดุอุปกรณ์ เช่น ความงามด้านรูปร่างทรวดทรงของหิน และรากไม้ ความงามด้านรูปทรงของหิน ได้แก่ ลักษณะเว้าแหว่งมีส่วนยื่นล้ำออกมาเหมือนหน้าผา มีลักษณะเป็นโพรง หรือถ้ำ  ฯลฯ ความงามค้านรูปทรงของรากไม้ตอไม้ ได้แก่ ลักษณะคดโค้งอ่อนช้อยลักษณะเป็นร่องน้ำ เป็นรู เป็นโพรง ฯลฯ

       

ภาพจากกิจกรรมแข่ขันทักษะมัธยมศึกษานครรีธรรมราช

             การจัดสวนถาดให้เกิดความสวยงาม ทำได้โดยการนำเอาความงามของพืชพรรณ และวัสดุอุปกรณ์ประกอบสวนมาประกอบเข้ากันอย่างมีศิลปะ การจัดสวนถาด จึงต้องนำความงามของศิลป์มาใช้ องค์ประกอบของศิลป์ ได้แก่ เส้น รูปทรง ที่ว่าง  สีและผิว ความงามของศิลป์ ได้แก่ จุดเด่น จุดสมดุล ช่วงจังหวะ ความกลมกลืน และความแตกต่าง หลักสำคัญอย่างหนึ่งของการจัดสวนถาด ได้แก่ การจัดให้เกิดองค์ประกอบของศิลป์และความงามของศิลป์ ในขณะการจัดสวนถาดต้องใช้เชาวน์และอารมณ์เข้ามาช่วยซึ่งจะช่วยให้เกิด ความสวยงามและมีชีวิตชีวา ผลงานการจัดสวนถาดที่ปรากฏจะแสดงให้เห็น ถึงเชาวน์อารมณ์ของผู้จัด การใช้เชาวน์ หมายถึงการใช้ปัญญาปฏิภาณไหวพริบ ให้ผู้จัดใช้ความรู้สึกนึกคิดของตนเอง และในขณะจัดสวนถาดผู้จัดต้องมีอารมณ์ดี ร่าเริงเบิกบาน ไร้กังวลใด ๆ และสนุกเพลิดเพลินอยู่กับการจัดสวนถาด จะช่วยให้ผลงานจัดสวนถาดเกิดความสวยงาม

 สรุปขั้นตอนการจัด

 

1. ภาชนะ รองด้วยพลาสติกถ้าไม่ต้องการให้น้ำซึมจากรูระบายน้ำ หรือภาชนะสาน ภาชนะจะต้องการรูระบายน้ำหรือไม่ขึ้นอยู่กับชนิดพันธุ์ไม้และสถานที่จัดวาง เพราะอาจซึมไหลเลอะเทอะ หรือไม่สะดวกในการยกย้ายไปรดน้ำ ภาชนะที่ค่อนข้างแน่นถี่ อาจไม่ต้องปูรองด้วยพลาสติก ถ้าใช้ปลูกพันธุ์ไม้ล้มลุก หรือไม้สวนครัวที่มีอายุการใช้งานไม่นาน ภาชนะคงยังไม่ทันผุพัง และไม้เหล่านี้ต้องการแสงจัด การระบายน้ำดี จึงไม่น่ามีปัญหาเรื่องการจัดวางและสกปรกเลอะเทอะ อาจรองก้นชั้นล่างสุดเกล็ดถ่านก็ได้

 

 

2. การใส่เครื่องปลูก ดินปลูกรองชั้นล่างสุดด้วยเกล็ดถ่านสำหรับต้นไม้บางประเภท แต่ถ้าใช้ขุยมะพร้าวเป็นเครื่องปลูก ดังที่แนะไว้ หรือกระถางค่อนข้างตื้นก็ไม่จำเป็น ต้นไม้ที่มีตุ้มรากใหญ่เกินไป ตัดแต่งออกได้บ้าง หรือขุดดินในจุดที่จะปลูกต้นไม้ออกบ้าง ถ้าต้นไม้มีขนาดเล็กและเตี้ย แต่ถ้าต้องการให้ดูสูง หนุนด้วยดินใต้ตุ้มราก คล้ายทำเนินดินรองรับ

 

         

 

3. ปลูกต้นไม้ตามจุดที่กำหนด หลังจากปลูกต้นไม้ตามตำแหน่งที่ต้องการแล้ว เติมดินปลูกหรือเครื่องปลูกจนเกือบเต็ม กดเบาๆ รอบโคนไม้ให้แน่นกันต้นเอนเอียงในภายหลัง รากจะกระทบกระเทือน

 

            

 

4. ทำเนินดิน ทางลาด หรือแอ่งน้ำ พูนดินทำเนินกดให้แน่น ขุดดินออกบ้างบริเวณที่จะทำแอ่งน้ำ บ่อน้ำ เนินทำได้ง่ายๆ โดยการตักดินใส่ถ้วยแล้วคว่ำลงตรงจุดที่ต้องการ เติมดินรอบๆ โคนเพื่อแต่งฐานให้เป็นธรรมชาติ และกดให้แน่นแอ่งน้ำอาจใช้ก้นถ้วยกดลงไปเป็นทรงบ่อ และยังเป็นการแต่งดินในตัว ตามขอบบ่ออาจแต่งด้วยกรวด หิน มอส ทำให้ดูเป็นธรรมชาติขึ้น

 

            

 

5. ตกแต่งผิวหน้าดินให้สวยงาม ก่อนจะโรยกรวดหรือวัสดุปิดผิวดินอื่นๆ อาจโรยทรายหยาบเสียชั้นหนึ่งก่อน จะกรองดินไม่ให้กระเด็นขึ้นมาเลอะเทอะหลังรดน้ำ แต่ถ้าจะใช้มอส ควรปลูกหรือปะวางติดผิวดินได้ทันที

 

 

6. ทำความสะอาดด้วยน้ำ ใช้สเปรย์ฉีดน้ำไล่เศษดินทรายออกจากผิวใบไม้ วัสดุประกอบ และภาชนะ

 

          

 

 การดูแลรักษาสวนถาด

 

1. กลุ่มไม้ที่ชอบแสงจัด ได้แก่ไม้ดอกล้มลุก พืชสวนครัวควรจัดวางไว้ในที่ได้รับแสงตลอดวันหรืออย่างน้อยครึ่งวัน ภาชนะมีรูระบายน้ำดี รดน้ำวันละ 1 ครั้ง หรือรอบเย็นอีกครั้ง ถ้าดอกหรือใบมีอาการสลดเหี่ยวเฉาอาจใส่ปุ๋ยเพิ่มเติม ควรเป็นปุ๋ยหมัก หรือปุ๋ยเคมีเล็กน้อย ปุ๋ยเคมีถ้ามากไปดินจะเค็ม ต้นไม่อาจเฉาตาย ควรตัดแต่งใบเหี่ยวเฉาแก่เหลือง รวมทั้งดอกโรยทิ้งบ่อยๆไม้น้ำ ไม้น้ำก็ชอบแสงจัด ไม่งั้นจะไม่ผลิดอก ใบก็อาจเน่า ควรเติมน้ำให้เพียงพอเสมอ กำจัดหอยหรือแมลงเสมอ ช้อนตะไคร่น้ำหรือสิ่งสกปรกออก ดูแลน้ำให้ใสเสมอ ถ้าไม่มีปั้มน้ำพุ น้ำตก ควรโรยผิวดินปลูก(ดินเหนียว) ด้วยทรายหยาบ ตกแต่งด้วยกรวดหรือวางหินประดับ แต่ถ้าน้ำค่อนข้างนิ่ง เพราะไม่น้ำพุ น้ำตก อาจเกิดตะไคร้ตามผิวดิน กรวด หรือภาชนะภายใน ต้องหมั่นเก็บออกมาขัดหรือถ่ายน้ำเพื่อขัดภาชนะให้สะอาด

 

2. กลุ่มไม้อวบน้ำ พวกแคตตัส ซัคคิวเลนท์ และไม้ที่มีต้นใบอวบหนา ไม่ชอบน้ำขัง จึงต้องปลูกในภาชนะที่มีรูระบาย ดินโปร่งซุย ชอบแสงแดด แต่ไม่ควรจัด หรือวางในที่ได้รับแสงไม่ตลอดทั้งวันควรหลีกเลี่ยงแสงจัดยามเที่ยง บางชนิดจะไหม้ อาจวางไว้ริมหน้าต่างในบ้านได้ แต่ต้องหมั่นหมุนให้รับแสงทั่วๆกัน ไม่งั้นต้นจะเอน ยืด และเอียงไปทางเดียวกัน รดน้ำหรือฉีดน้ำ ทุกๆ 2-3 วันต่อครั้ง หรืออาจเป็น 5 วันก็ได้แล้วแต่ความเข้มอ่อนของแสงที่ได้รับ สังเกตุจากผิวหน้าดินปลูก และการเติบโตที่ผิดปกติของต้นไม้

 

3. กลุ่มไม้ที่ชอบแสงร่ำไร ไม้กลุ่มนี้ชอบความชุ่มชื้นและแสงไม่จัดนัก อาจตั้งไว้ในบ้านที่มีแสงส่องถึงจากหน้าต่าง และหมั่นหมุนกระถางหรือถาดให้รับแสงทั่วๆ กัน ไม่งั้นต้นจะเอียงและยืด ภาชนะจะมีรูระบายหรือไม่ รดน้ำวันละครั้งก็เพียงพอควรวางไว้ในมุมที่ได้รับแสงอ่อนๆ โดยเฉพาะช่วงเช้าให้ปุ๋ยพวกปลดปล่อยช้า หรือปุ๋ยน้ำฉีดทางใบการดูแลสวนถาด ไม่ว่าต้นไม้ชนิดใด ก็คือ การให้น้ำ แสง และอาหารปุ๋ยเพียงพอไม่มากน้อยเกินไปตัดแต่งดอกใบที่แก่โรยหรือแมลงกัดกิน ทิ้งเสีย พยายามใช้วิธีธรรมชาติหลีกเลี่ยงสารเคมี

 

 

 

About these ads

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s